Onvoorziene omstandigheden vragen om onorthodoxe maatregelen

Een van Europa’s grootste staalfabrieken in Marioepol is zwaar beschadigd en levert voorlopig geen producten meer. Dat lazen we op 20 maart jl. in de kranten. Wist u dat dit één van belangrijkste leveranciers in Nederland is?
Naast de sterk oplopende energieprijzen en de toch al beperkte beschikbaarheid van grondstoffen zullen we in Nederland nog veel gaan merken van de gevolgen van de oorlog in de Oekraïne. Natuurlijk is de humanitaire ramp vele malen erger en staat dit niet in verhouding, maar op het gebied van grondstoffen zien we in Nederland  de prijzen extreem stijgen en  schaarser worden. Dit leidt in toenemende mate tot problemen in onze sector. VNVF roept opdrachtgevers op, om begrip te tonen voor deze ontwikkelingen. 

Met de VNVF verkeersborden prijsindex volgen we al enkele jaren de prijsontwikkelingen. Daar waar we steeds een kleine prijsstijging zagen die redelijkerwijs nog gelijk liep met de algemene inflatie, zien we dat de prijsstijgingen het afgelopen jaar al veel hoger uitpakte. Wat we niet konden voorspellen was het uitbreken van een oorlog en de gevolgen daarvan. De prijsindex per 1 april 2022 laat zien dat de prijzen ten opzichte van 1 januari 2022, nog eens met ca. 11% zijn gestegen. En nu al zeker is, dat het daar niet bij blijft. Voor het komende kwartaal zien we dat toeleveranciers voor zowel staal als aluminium prijsverhogingen doorvoeren die vanwege toenemende energiekosten, grondstof schaarste en extreme levertijden nog eens leiden tot een vermoedelijke prijsstijging van wel 30%.

Onvoorziene omstandigheden 

Het is gebruikelijk dat verkeersmaterialen zoals aluminium verkeersborden en stalen verkeersbordpalen via raamcontracten en meerjarige overeenkomsten geleverd worden. Veel bestekken gebruiken voor het aanpassen van prijzen de consumenten indexering van het CBS. Dat betekent dat langdurige overeenkomsten periodiek geïndexeerd kunnen worden. Deze index was al ontoereikend en incompleet met betrekking tot de gebruikte grondstoffen in onze producten, maar het mag duidelijk zijn dat deze  indexering op geen enkele wijze toereikend is om de huidige en verwachte prijsverhogingen te compenseren. 

Prijsontwikkeling Aluminiumgrondstof 2022

Wat is er hierover geregeld?

Wanneer er geen aanvullende afspraken zijn gemaakt of algemene voorwaarden van kracht zijn, geldt de wet die stelt dat opdrachtnemer onvoorziene kostenverhogingen mogen doorberekenen. (artikel 7:753 BW). Maar in veel gevallen zijn daar wel contractuele afspraken over gemaakt. Meestal is de UAV van toepassing. Maar ook dan is het gebruikelijk om onvoorziene extreme prijsstijgingen te compenseren.

In geval van onvoorziene omstandigheden, zoals de Russische invasie in Oekraïne, kunnen leveranciers aanspraak maken op bijbetaling (par. 47 UAV 2012). Het gaat in deze paragraaf om omstandigheden, zoals prijsstijgingen, die de kosten aanzienlijk verhogen. Is er dan sprake van een kostenstijging van 5% of meer, dan wordt dat over het algemeen als ‘aanzienlijk’ aangemerkt. 

Overleg

Leveranciers zullen hun opdrachtgevers actief en zo spoedig mogelijk schriftelijk laten weten dat ze een beroep doen op bijbetaling vanwege de kostenverhogende omstandigheden en maken daarbij de kostenstijging inzichtelijk. In tegenstelling tot wat gebruikelijk is, zou dit zelfs meerdere keren per jaar nodig kunnen zijn.

De vaak gehanteerde marge van 5% als ondernemersrisico, is hierbij niet altijd leidend. En nu de prijsstijgingen aanzienlijk hoger zijn en de oorzaken niet te waren voorspellen, kan dit niet worden beschouwd als een normaal ondernemersrisico. 

VNVF roept opdrachtgevers op om begrip te tonen voor deze onvoorziene omstandigheden en de bijbetalingen te accepteren. Mocht u het voorstel niet direct accepteren, verzoeken wij u met elkaar in gesprek te gaan om er in onderling overleg uit te komen.